Month: October 2008

કેવા રે મળેલા મનના મેળ

Published October 20, 2008 by admin

આજે સાંભળીએ એક સદાબહાર ગીત જે વારંવાર સાંભળ્યા છતાં ધરાવાય નહીં. બાલમુકુંદ દવે રચિત આ ગીતને સ્વર આપ્યો છે પ્રસિદ્ધ ગાયકો જનાર્દન અને હર્ષિદા રાવલે.
*

*
કેવા રે મળેલા મનના મેળ ?
હો રુદિયાના રાજા ! કેવા રે મળેલા મનના મેળ ?

ચોકમાં ગૂંથાય જેવી ચાંદરણાની જાળી,
જેવી માંડવે વીંટાઇ નાગરવેલ :
હો રુદિયાની રાણી ! એવા રે મળેલા મનના મેળ !

તુંબું ને જંતરની વાણી
કાંઠા ને સરિતાનાં પાણી
ગોધણની ઘંટડીએ જેવી સોહે સંધ્યાવેળ :
હો રુદિયાના રાજા ! એવા રે મળેલા મનના મેળ !

ધરતી ભીંજાય જેવી મેહુલાની ધારે,
જેવાં બીજ રે ફણગાય ખાતરખેડ :
હો રુદિયાની રાણી ! એવા રે મળેલા મનના મેળ !

સંગનો ઉમંગ માણી,
જિંદગીંને જીવી જાણી;
એક રે ક્યારામાં જેવાં ઝૂક્યાં ચંપો-કેળ :
હો રુદિયાના રાજા ! એવા રે મળેલા મનના મેળ !

જળમાં ઝિલાય જેવાં આભનાં ઊંડાણ,
જેવા ક્ષિતિજે ઢોળાય દિશના ઘેર :
હો રુદિયાની રાણી ! એવા રે મળેલા મનના મેળ !

– બાલમુકુંદ દવે

3 Comments

આજકાલ શોર્ટકટનો જમાનો છે. બધાને જલ્દી જલ્દી બધું મેળવવું છે. જીવનમાં સફળતા મેળવવા માટે પણ એ એટલું જ લાગુ પડે છે. એ વાતને એક જુદા જ અંદાજમાં રજૂ કરવામાં આવી છે. પૂર માટે માત્ર સ્થાનિક વાદળો જ પૂરતાં નથી. કારણ એનાથી બે ઘડી પાણી વરસીને ઓસરી જાય .. ખરેખર જો તમારે ઝળકવું હોય, સફળતાની બુલંદી પર પહોંચવું હોય તો પૂરેપૂરું વિષયજ્ઞાન એટલે કે ઉપરવાસમાં પણ વરસાદ જેવું હોવું જોઈએ. મને ખૂબ ગમતા શેરનું આ મારું ગમતું અર્થઘટન છે. ગઝલના બધા જ શેર સુંદર છે. માણો આ રચનાને.

આપણી અંદર મરી પરવારી ગયેલા કોઇએ,
બાગમાં પથ્થર બનીને જન્મ લેવો જોઇએ.

સ્વપ્નના ફાનસના અજવાળામાં જેને જોઇએ,
ખુલ્લી આંખોના આ અંધાપામાં તેને ખોઇએ.

ચાલુ ટ્રેને બારી પાસે બેસવાની વાતમાં,
બારીમાંથી કૂદવા જેવું ઝગડતા હોઇએ.

આંસુની અધિકૃત વિક્રેતા છે થોડી આંખ આ ?
ખાત્રીપૂર્વકનું ને જથ્થાબંધ ક્યાંથી રોઇએ !

પૂર માટે માત્ર સ્થાનિક વાદળો પૂરતાં નથી,
કંઇક ઉપરવાસમાં વરસાદ જેવું જોઇએ.

ખાઇ પીને નાહીને કવિતા નથી બનતી હે દોસ્ત !
લોહી વહે ત્યારે જ કાગળ વચ્ચે ધરવો જોઇએ.

– મુકુલ ચોકસી

2 Comments

મુખડાની માયા લાગી

Published October 18, 2008 by admin

મેડતાની ધરતી પર જન્મી, દાદા દુદાજી પાસે મોટી થઈ, કૃષ્ણભક્ત મીરાં ચિતોડના રાજ પરિવારમાં આવી. પણ પરણું તો પ્રિતમ પ્યારો .. કહી શ્રીકૃષ્ણ સાથે એણે સાત ફેરા ફરી નાખેલા. એથી રાજમહેલ એને માફક ન આવ્યો. પતિએ આ ઘેલી મીરાંની સાન ઠેકાણે લાવવા જાતજાતના પ્રયત્નો કરી જોયા, ત્રાસ આપી જોયો. પણ એથી તો મીરાંનો કૃષ્ણપ્રેમ છાપરે ચઢી બોલવા લાગ્યો. અંતે વૃંદાવનવાસી બની, ભક્તિની અનોખી ઉંચાઈ હાંસલ કરનાર મીરાં શ્રીકૃષ્ણમાં સમાઈ ગઈ. અહીં મીરાંના પ્રસિદ્ધ પદોમાંનું એક પદ, જે મીરાંની દિવાનગીને બખૂબીથી ચિતરે છે, સાંભળો દીપાલી સોમૈયાના સ્વરમાં.
*

*
મુખડાની માયા લાગી રે, મોહન પ્યારા

મુખડું મેં જોયું તારું, સર્વ જગ થયું ખારું
મન મારું રહ્યું ન્યારું રે, મોહન પ્યારા … મુખડાની માયા

સંસારીનું સુખ એવું, ઝાંઝવાનાં નીર જેવું
તેને તુચ્છ કરી દેવું રે, મોહન પ્યારા … મુખડાની માયા

સંસારીનું સુખ કાચું, પરણીને રંડાવું પાછું,
તેને તો શીદ યાચું રે, મોહન પ્યારા … મુખડાની માયા

પરણું તો પ્રિતમ પ્યારો, અખંડ સૌભાગ્ય મારો,
રાંડવાનો નાવે વારો, મોહન પ્યારા … મુખડાની માયા

મીરાંબાઈ બલિહારિ, આશા મને એક તારી
સંસારથી રહી ન્યારી રે, મોહન પ્યારા … મુખડાની માયા

– મીરાંબાઇ

4 Comments

તમે કોઈ દિવસ પ્રેમમાં પડ્યા છો?

Published October 17, 2008 by admin

પ્રેમ છે તો અઢી અક્ષરનો પણ એને સમજતા, સમજાવતા, અનુભવતા અને વ્યક્ત કરતા વરસો વહી જાય છે, ક્યારેક જિંદગી પણ ઓછી પડે છે. પ્રસ્તુત ગીતમાં કવિ પ્રેમમાં પડ્યા છો એમ પૂછીને પ્રેમની અનુભૂતિ વિવિધ રીતે વ્યક્ત કરે છે. એક એક પ્રશ્ન એટલો ધારદાર છે કે હૃદય સોંસરવો ઉતરી જાય છે ..માણો આ મજાનું ગીત કેદાર ઉપાધ્યાયના સ્વરમાં.
*

*
તમે કોઇ દિવસ પ્રેમમાં પડ્યા છો?
એકાદી મુઠ્ઠીનું અજવાળું આપવા આખીય જિંદગી બળ્યા છો ?
તમે કોઇ દિવસ પ્રેમમાં પડ્યા છો ?

તમે લોહીઝાણ ટેરવાં હોય તોય કોઇના મારગથી કાંટાઓ શોધ્યા ?
તમે લીલેરા છાંયડાઓ આપીને કોઇના તડકાઓ અંગ ઉપર ઓઢ્યા ?
તમે એકવાર એનામાં ખોવાયા બાદ કદી પોતાની જાતને જડ્યા છો?
તમે કોઇ દિવસ પ્રેમમાં પડ્યા છો ?

તમે કોઇની આંખ્યુંમાં વીજના કડાકાથી ખુદમાં વરસાદ થતો જોયો ?
તમે કોઇના આભને મેઘધનુષ આપવા પોતાના સૂરજને ખોયો ?
તમે મંદિરની ભીંત ઉપર કોઇની જુદાઇમાં માથુ મૂકીને રડ્યા છો ?
તમે કોઇ દિવસ પ્રેમમાં પડ્યા છો ?

– મૂકેશ જોશી

મારી અરજ સુણી લો

Published October 16, 2008 by admin

ગુજરાતના સુપ્રસિદ્ધ સંત સાહિત્યકાર શ્રી યોગેશ્વરજીએ એમના સાધનાકાળમાં હિમાલયનિવાસ દરમ્યાન અસંખ્ય ભજનોનું સર્જન કર્યું. અહીં એમના સાંઈબાબા પર લખેલા ભજનોના સંગ્રહ ‘સાંઈ સંગીત’ માંથી એક ભજન રજૂ કર્યું છે.
*
આલ્બમ: પૂજાના ફૂલ, સ્વર: હેમા દેસાઈ

*
મારી અરજ સુણી લો આજ, મારી અરજ સુણી લો આજ
પ્રેમ કરીને પ્રગટી લો પ્રભુ, કરવા મારું કાજ … મારી અરજ

સુંદરતાના સંપુટ જેવો, સરસ સજીને સાજ
આવો મારે મંદિર આજે, કરતા મિષ્ટ અવાજ … મારી અરજ

આતુર થઈને પ્રતિક્ષા કરતો, મારો સકળ સમાજ
સત્કાર કરે શ્રેષ્ઠ તમારો, વાજે ઝાંઝ પખાજ … મારી અરજ

કથા સાંભળી એવી કે છો, તમે ગરીબ નિવાજ
પોકારું છું તેથી તમને, પ્રેમીના શિરતાજ … મારી અરજ

અંતરનો અનુરાગ થયો છે, કહ્યું તજીને લાજ
‘પાગલ’ કે’ પ્રભુ પ્રસન્ન હો તો મળશે મુજને રાજ … મારી અરજ

– શ્રી યોગેશ્વરજી કૃત ‘સાંઈસંગીત’માંથી (સૌજન્ય: સ્વર્ગારોહણ)

5 Comments

કલમનું ઝેર

Published October 15, 2008 by admin

શું કામ આંખમાં આવ્યું વિચારવું પડશે
બધાથી ગુપ્ત આ આંસુ નિતારવું પડશે

મીંચાય આંખ, આ મનને મીંચાય કેમ, રમેશ
સમૂળગું જ હવે મનને મારવું પડશે

સ્વપ્નમાં જેમણે આખ્ખો બગીચો આપ્યો’તો
દીધું છે તેમણે આ રણ, સ્વીકારવું પડશે

રમેશ, આપણા શરણે જ અંતે આવ્યું છે
જહાજ આપણી શ્રધ્ધાનું તારવું પડશે

આગની છે આ રજૂઆત સાવ મૌલિક પણ
બળે છે તેમાં મારું ઘર એ ઠારવું પડશે

રમેશ, ભાગ જલ્દી ભાગ, કોરા કાગળમાં
કલમનું ઝેર ચડયું છે, ઉતારવું પડશે

– રમેશ પારેખ