Press "Enter" to skip to content

Month: September 2009

કેમ ? હું માણસ છું.


મિત્રો, આજે મારી એક સ્વરચિત કૃતિ. માણસ માત્ર ભૂલને પાત્ર. જીવનમાં જેણે એક પણ ભૂલ ન કરી હોય તેવો કોઈ માણસ નહીં હોય. શૂન્ય પાલનપુરીનો શેર યાદ આવે છે
જીવન એક માર્ગ છે, ને માર્ગમાં તો હોય ખાડા પણ,
મુસાફર છું, પડું તો દોષ ના દેજો પતન માટે.
ભૂલ થવી માનવસહજ છે, પણ વ્યક્તિની ખરી પિછાણ તો પડીને ઉઠવામાં, ભૂલોમાંથી શીખીને આગળ ચાલવામાં, અને સવારનો ભૂલો સાંજે ઘેર આવે એ ન્યાયે સત્ય ને નીતિના રાહે પાછા ફરવામાં જ રહેલી છે. માણસની આગવી ઓળખને રજૂ કરતી મારી ગઝલ.
*

*
ભૂલો કરું છું ને પડું છું, કેમ? હું માણસ છું,
સાંજે પાછો ઘર ફરું છું, કેમ? હું માણસ છું.

સ્વર્ગની સીડી ચઢી ઉપર જવાની છે મજા
તોય પૃથ્વી પર રહું છું, કેમ? હું માણસ છું.

દર્દ, મુશ્કેલી, ઘણા આઘાત ને પીડા, વ્યથા
તોય જીવનને ચહું છું, કેમ? હું માણસ છું.

આહથી બસ વાહ સુધીની કલમની છે સફર
તોય ખડિયો લઈ લખું છું, કેમ? હું માણસ છું.

તું નથી થાવાનો કો’દિ વ્યક્ત એની જાણ છે,
તોય ‘ચાતક’ સમ જીવું છું, કેમ? હું માણસ છું.

– દક્ષેશ કોન્ટ્રાકટર ‘ચાતક’

15 Comments

તમે રે તિલક રાજા રામના


ગુજરાતી સાહિત્યને મારી આંખે કંકુના સૂરજ આથમ્યા જેવી અમર કૃતિ ધરી જનાર રાવજી પટેલની એક વધુ લોકપ્રિય કૃતિ આજે માણીએ. જે સંજોગો કવિતાને જન્મ આપે છે તે જાણીએ તો તે રચનાને વધુ સારી રીતે માણી શકીએ. એવી જ રીતે રચના કરનાર કવિની પાર્શ્વભૂમિકા હોય તો તેને યથાર્થ રૂપે સમજવામાં મદદ મળે છે. માત્ર અઠ્ઠાવીસ વરસની યુવાન વયમાં સ્વર્ગસ્થ થનાર  કવિ રાવજી પટેલ વિશે વાંચશો તો એના દર્દનો થોડો પણ અહેસાસ થશે. બે પાત્રો વચ્ચેના વૈષમ્યને ધાર કાઢતી આ તળપદી ભાષામાં રચાયેલ અને ગ્રામીણ પરિવેશમાં ગૂંથાયેલ રચના વારંવાર સાંભળવી ગમે તેવી છે.
*
આલ્બમ – આંખે કંકુના સૂરજ આથમ્યા

*
તમે રે તિલક રાજા રામના
અમે વગડાનાં ચંદન કાષ્ઠ રે;
તમારી મશે ના અમે સોહિયાં-
કેવાં કેવાં દખ સાજણ તમે રે સહ્યાં?
કહો ને સાજણ દખ કેવાં સહ્યાં!

તમે રે ઊંચેરા ઘરના ટોડલા!
અમે લજવાતી પાછલી રવેશ રે;
તમારી મશે ના અમે સોહિયાં-
કેવાં કેવાં દખ સાજણ તમે રે સહ્યાં?
કહો ને સાજણ દખ કેવાં સહ્યાં?

તમે રે અક્ષર થઈને ઊકલ્યા!
અમે પડતલ મૂંઝારા ઝીણી છીપના;
તમારી મશે ના અમે સોહિયાં-
કહો ને સાજણ દખ કેવાં પડ્યાં?

– રાવજી પટેલ
(દખ- દુઃખ, મશ- કાજળ, રવેશ ઘરનો કઠેરો)

5 Comments

વિચિત્ર ન્યાય છે


જવાહર બક્ષી સાહેબની ગઝલો આમેય ખુબ ગહન અને અર્થસભર હોય છે, અહીં વળી વિરહની વાત માંડી છે એટલે બહુ ઓછા શબ્દોમાં ઘણું ઘણું કહી દીધું છે. વિરહની દશાની પરાકાષ્ઠા ‘મારો અવાજ શાહીમાં ખરડાઈ જાય છે’.. માં છલકાય છે. ઢળતી સાંજે વારંવાર સાંભળવી ગમે એવી આ સુંદર ગઝલ માણો હંસા દવેના સ્વરમાં.
*
સ્વર- હંસા દવે, આલ્બમ – તારા શહેરમાં

*
તારા વિરહના શહેરનો વિચિત્ર ન્યાય છે
દીવો કર્યા પછી જ તિમિરને ગવાય છે

લઈ જાઉં કઈ રીતે મને તારા શહેરમાં?
ઘરમાંથી બહાર આવતાં થાકી જવાય છે

ઉત્સવ સમું આ શું હશે તારા અભાવમાં?
દરરોજ મારી આંખમાં મેળો ભરાય છે

એકાંત, મૌન, શૂન્યતા, અંધારુ કે સ્વયં ?
આ કોના ડરથી જોરથી વાતો કરાય છે?

અસ્પષ્ટતાને જોઈને તું જ પાસ આવ
મારો અવાજ શાહીમાં ખરડાય જાય છે

– જવાહર બક્ષી

6 Comments

ફરીથી એવી બહાર આવે


મિત્રો, કોઈના આગમનની પ્રતીક્ષા હોય ત્યારે પગ આપોઆપ ઉંબરા તરફ વળે છે. આવવાનો સમય થાય એટલે આપણે અધીરી આંખે વારેવારે ઘડિયાળ તરફ જોયા કરીએ, બારી બહાર, બારણાં તરફ કે આવવાના માર્ગ તરફ તાકી રહીએ છીએ. એ બેચેની અને બેકરારી મિલનની ઝંખના અહીં રજૂ થઈ છે. પ્રેમીના આંતરજગતનું વર્ણન કરતી શયદાની આ ગઝલ આજે માણીએ.

જનારી રાત્રિ, જતાં કહેજે : સલૂણી એવી સવાર આવે,
કળીકળીમાં સુવાસ મ્હેંકે ફૂલોફૂલોમાં બહાર આવે.

હૃદયમાં એવી રમે છે આશા ફરીથી એવી બહાર આવે,
તમારી આંખે શરાબ છલકે અમારી આંખે ખુમાર આવે.

વ્યથાને શું હું વિદાય આપું ? વિરામના શું કરું વિચારો ?
કરાર એવો કરી ગયા છે, ન મારા દિલને કરાર આવે.

વિચારવાળા વિચાર કરજો, વિચારવાની હું વાત કહું છું,
જીવનમાં એથી વિશેષ શું છે? વિચાર જાયે, વિચાર આવે.

તમારી મહેફિલની એ જ રંગત, તમારી મહેફિલની એ જ હલચલ,
હજાર બેસે, હજાર ઊઠે, હજાર જાયે, હજાર આવે.

હૃદયમાં કોની એ ઝંખના છે, નયન પ્રતીક્ષા કરે છે કોની,
ઊભો છે ‘શયદા’ ઉંબરમાં આવી, ન જાય ઘરમાં, ન બહાર આવે.

– શયદા

1 Comment