Press "Enter" to skip to content

Month: April 2009

તમને સમય નથી


પ્રણયની મધુરી કેડીમાં ક્યારેક જુદાઈના ગીત ગવાય છે. દિલમાં ભારોભાર વ્યથા હોય, મનમાં કેટકેટલા પ્રશ્નો હોય જેના ખુલાસા મેળવવાના અને કરવાના હોય પણ વાત કરવાનો મોકો જ ન મળે. કોઈ સમારંભમાં, કોઈ જાહેર સ્થળે, અન્ય વ્યક્તિઓની ઉપસ્થિતિ વચ્ચે પ્રિયજનને જુઓ પણ વાત ન કરી શકો તો ? મુક્તકમાં એ બેબસીનું કરુણ નિરુપણ છે. તો મત્લાનો શેર એના કારણ વિશે કેટલું સરળતાથી કહી જાય છે. સંબંધોમાં તીરાડની પ્રથમ નિશાની એકમેકને માટે સમયનો અભાવ. એમાંય જ્યારે એક પક્ષે સારો સમય ન હોય, અર્થાત્ કોઈ રીતે અન્ય પ્રેમીની સમકક્ષ ઊભા ન રહેવાનું કારણ હોય તો એવા પ્રેમીના ભગ્ન હૃદયની કથા, એની બેબસીનો ચિતાર અહીં ધ્વનિત થયો છે. માણો બાપુભાઈ ગઢવીની સુંદર રચના મનહર ઉધાસના સ્વરમાં.
*

*
દિલનાં દર્દને અશ્રુથી તોલી શક્યા નહીં
હૈયું પરસ્પર આપણે ખોલી શક્યા નહીં
જાલિમ જમાનો બેઉની વચ્ચે હતો એથી
સામે મળ્યા ને કાંઈ પણ બોલી શક્યા નહીં
*
તમને સમય નથી અને મારો સમય નથી
કોણે કહ્યું કે આપણી વચ્ચે પ્રણય નથી ?

રોકી રહી છે તમને તમારી શરમ અને
મારા સિવાય મારે બીજો કોઈ ભય નથી

વિસરી જવું એ વાત મારા હાથ બહાર છે
ને યાદ રાખવું એ તમારો વિષય નથી

હું ઈંતજારમાં અને તમે હો વિચારમાં
એ તો છે શરૂઆત કંઈ આખર પ્રલય નથી.

– બાપુભાઈ ગઢવી

13 Comments

જૂનું ઘર ખાલી કરતાં …

 


મિત્રો, આજે એક સુંદર રચના જે શાળામાં ભણવામાં આવતી હતી. જૂનું ઘર ખાલી કરી નવા ઘરમાં જવાના પ્રસંગો જેના જીવનમાં બન્યા હશે તેમને આ કૃતિનો મર્મ સ્પર્શી જશે. ઘર એટલે ઘરમાં ગોઠવેલી નિર્જીવ વસ્તુઓ નહીં પરંતુ હૂંફાળી યાદો, સુખદુઃખના પ્રસંગો, પડોશીથી માંડી સ્નેહી મિત્રોની સ્મૃતિઓ. એમાંય જ્યારે એ ઘરમાં પોતીકું સ્વજન ગુમાવવાનું બન્યું હોય તો એવું ઘર ખાલી કરવાનું કેટલું અકારું લાગે તે તો અનુભવે તે જ જાણે. અહીં કવિને પોતાના વહાલસોયા પુત્રની સ્મૃતિઓ જાણે કહી ઉઠે છે કે મને અહીં મૂકીને ક્યાં ચાલ્યા ? અને બીજા ઘરે જવા ઉપડતા પગ પર પત્થર જડાઈ જાય છે. લાગણીથી ભીંજાયેલ આ સોનેટ આજે માણો.

ફંફોસ્યું સૌ ફરીફરી અને હાથ લાગ્યુંય ખાસું:
જૂનું ઝાડૂ, ટૂથબ્રશ, વળી લક્સ સાબુની ગોટી,
બોખી શીશી, ટિનનું ડબલું, બાલદી કૂખકાણી,
તૂટયાં ચશ્માં, ક્લિપ, બટન ને ટાંકણી સોય-દોરો!

લીધું દ્વારે નિત લટકતું નામનું પાટિયું,
જે મૂકી ઊંધું, સુપરત કરી, લારી કીધી વિદાય.
ઊભાં છેલ્લી નજર ભરીને જોઈ લેવા જ ભૂમિ,
જ્યાં વિતાવ્યો પ્રથમ દસકો મુગ્ધ દામ્પત્ય કેરો;

જ્યાં દેવોના પરમ વર શો પુત્ર પામ્યાં પનોતો
ને જયાંથી તે કઠણ હૃદયે અગ્નિને અંક સોંપ્યો!
કોલેથી જે નીકળી સહસા ઊઠતો બોલી જાણે:
‘બા-બાપુ! ના કશુંય ભૂલિયા, એક ભૂલ્યાં મને કે?

ખૂંચી તીણી સજલ દગમાં કાચ કેરી કણિકા!
ઉપાડેલાં ડગ ઉપર શા લોહ કેરા મણિકા!

– બાલમુકુન્દ દવે

5 Comments

જીવનભરના તોફાન


આજે મરીઝ સાહેબની એક મનગમતી ગઝલ. વરસો પહેલા જ્યારે એને પ્રથમવાર સાંભળેલી ત્યારથી જ મોઢે ચઢી ગઈ હતી. બધીયે મઝાઓ હતી રાતે રાતે ને સંતાપ એનો સવારે સવારે….માં દૃશ્ય જગતની વાસ્તવિકતા .. તથા જીવન કે મરણ એ બંને સ્થિતિમાં… લાચારીની વાત એટલી સચોટ રીતે મનમાં ઉતરી જાય છે કે વાત નહીં.
*
સ્વર- મનહર ઉધાસ, આલ્બમ: આનંદ

*
સ્વર- જગજીતસિંઘ, આલ્બમ: જીવન મરણ છે એક

*
સ્વર- પુરુષોત્તમ ઉપાધ્યાય, આલ્બમ: કોશિશ

*
જીવનભરના તોફાન ખાળી રહ્યો છું, ફકત એના મોઘમ ઈશારે ઈશારે,
ગમે ત્યાં હું ડૂબું, ગમે ત્યાં હું નીકળું, છે મારી પ્રતિક્ષા કિનારે કિનારે.

અહીં દુખની દુનિયામાં એક રંગ જોયો, ભલે સુખનું જગ હો પ્રકારે પ્રકારે,
સુજનની કબર કે ગુનેગારની હો, છે સરખી ઉદાસી મઝારે મઝારે.

હ્રદય મારું વ્યાપક, નજર મારી સુંદર, કલા મારી મોહક વિચારે વિચારે,
નથી આભને પણ કશી જાણ એની, કે મેં ચાંદ જોયા સિતારે સિતારે.

અમારા બધાં સુખ અને દુખની વચ્ચે, સમયના વિના કંઈ તફાવત ન જોયો,
બધીયે મજાઓ હતી રાતે રાતે, ને સંતાપ એનો સવારે સવારે.

નથી ઝંખના મારી ગમતી જો તમને, તો એનું નિવારણ તમારું મિલન છે,
તમે આમ અવગણના કરતા જશો તો, થતી રહેશે ઈચ્છા વધારે વધારે.

અમસ્તો અમસ્તો હતો પ્રશ્ન મારો, હકીકતમાં કોની છે સાચી બુલંદી,
જવાબ એનો દેવા ઊઠી આંગળીઓ, તમારી દિશામાં મિનારે મિનારે.

જગતમાં છે લ્હાવા કદમ પર કદમ પર, ફક્ત એક શરત છે ગતિમાન રહેવું,
નવા છે મુસાફિર વિસામે વિસામે, નવી સગવડો છે ઉતારે ઉતારે.

મરણ કે જીવન હો એ બન્ને સ્થિતિમાં ‘મરીઝ’ એક લાચારી કાયમ રહી છે,
જનાજો જશે તો જશે કાંધે કાંધે, જીવન પણ ગયું છે સહારે સહારે.

– ‘મરીઝ’

6 Comments

ક્યારે આવશો રામ ?


મિત્રો, આજે રામનવમી છે. ભગવાન રામનો જન્મદિવસ. સદીઓ પહેલાં આજના દિવસે અયોધ્યામાં માતા કોશલ્યા અને પિતા દશરથના આંગણે એમનું પ્રાગટ્ય થયું હતું. પોતાના યશસ્વી જીવનમાં આદર્શ રામરાજ્યની સ્થાપના કરવા ઉપરાંત એમણે અહલ્યા, શબરી, કેવટ, ગુહ જેવા કેટકેટલાનો ઉદ્ધાર કર્યો હતો તથા અસંખ્ય રાક્ષસોનો સંહાર કરીને ધર્મનું સંસ્થાપન કર્યું હતું. શું એવી જ રીતે કદી ભગવાન આપણા જીવનમાં પધારશે, આપણને ધન્યતા ધરશે ? એવા ભાવોમાં ગુંથાયેલ મારું સ્વરચિત પદ આજે માણો.

ક્યારે આવશો પરદુઃખભંજન દશરથનંદન રામ ?
જીવનને સંજીવન દેવા ક્યારે આવશો રામ ?

પંચ ભૂતોની નૌકા લઈને હું ચોપાસ ફરું છું,
એક જ આશ લઈને દિલમાં કાયમ શ્વાસ ભરું છું,
કેવટની નૌકામાં આવ્યા, વારંવાર સ્મરું છું,
મારી નૌકા પાવન કરવા ક્યારે આવશો રામ ?

સદીઓથી જડતામાં હું તો જીવન વહન કરું છું,
ચેતનના કણકણને માટે રોમરોમ ઝંખુ છું,
અહલ્યાનો ઉદ્ધાર કર્યો’તો, વારંવાર સ્મરું છું,
પથ્થરની પ્રતિમામાં ક્યારે પ્રગટાવશો પ્રાણ ?

વચન ઉપર વિશ્વાસ કરીને શમણાં રોજ વણું છું,
કરી પ્રતિક્ષા, સ્મરણ તમારા હું એકત્ર કરું છું,
શબરીના દ્વારે આવ્યા’તા, વારંવાર સ્મરું છું,
મારાં અંતરના ભાવોને ક્યારે ગ્રહશો રામ ?

વિરહી છું, વિરહાગ્નિમાં કાયમ કાજ જલું છું,
‘ચાતક’ થઈને રોજ તમારી તરસે આશ કરું છું,
સમુદ્ર પાર કરી આવ્યા’તા, વારંવાર સ્મરું છું,
ઉગારવા મુજને પણ ક્યારે પધારશો કૃતકામ ?

દક્ષેશ કોન્ટ્રાકટર ‘ચાતક’

7 Comments

નંદલાલાને માતા જશોદાજી સાંભરે


ગોકુળ છોડી મથુરા ગયા પછી કહેવાય છે કે ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ કદી પાછા ગોકુળમાં નહોતા પધાર્યા. જ્યાં પોતાનું બાળપણ વીતેલું, જ્યાં ગોપબાળો સાથે કેટલીય રમતો રમેલી, કેટલાય માખણના શીકા તોડી ગોરસ ખાધેલા, કેટલીય ગોપીઓ સાથે રાસલીલા કરેલી, ગાયોને ચારવા વનમાં જતા ને ધૂળે ભરાઈને સાંજે પાછા ફરતાં, માતા યશોદા અને નંદબાબા સાથે વીતાવેલાં વરસો અને એની પળેપળ ભગવાન શ્રીકૃષ્ણને મહેલમાં બેચેન કરતી. પરંતુ ધર્મસંસ્થાપનાનું યુગકર્મ કરવા પ્રકટ થયેલ ભગવાન એ સ્મૃતિઓથી ચળી જાત તો જગદગુરુ થોડા કહેવાત. મથુરાના રાજભવનમાં ભગવાન શ્રીકૃષ્ણની મનોદશાનું સુંદર ચિત્રણ સાંભળો આ મધુરા પદમાં.
*

*
નંદલાલાને માતા યશોદાજી સાંભરે
મમતા મૂર્તિ મારી રહી ગઈ ગોકુળમાં…નંદલાલાને

હીરા માણેકના મુગુટ ધરાય છે,
મોરપીંછ પાઘ મારી રહી ગઈ ગોકુળમાં…….નંદલાલાને

તબલા સારંગીના સૂર સંભળાય છે,
નાનકડી બંસી મારી રહી ગઈ ગોકુળમાં … નંદલાલાને

છપ્પન ભોગના થાળ ધરાય છે,
માખણ ને મીસરી મારી રહી ગઈ ગોકુળમાં … નંદલાલાને

રાણી પટરાણી અહીં મહેલે સોહાય છે,
ગોપીઓ ને રાધા મારી રહી ગઈ ગોકુળમાં … નંદલાલાને

રાધાજીને એટલું કહેજો ઓધવજી
અમીભરી આંખ્યું મારી રહી ગઈ ગોકુળમાં …..નંદબાબાને

[ફરમાઈશ કરનાર – જયશ્રીબેન જોશી]

5 Comments

એનું શું ?

આજે મારું સ્વ-રચિત મુક્તક …

સપનું બની તારી આંખમાં છે આવવું,
પણ આંખો તું મીચતી નથી એનું શું ?
મારી પ્રતિક્ષામાં તું જાગ્યા કરે છે,
ને કેડી સ્મરણની ખૂટતી નથી એનું શું ?

– દક્ષેશ કોન્ટ્રાકટર ‘ચાતક’

પ્રિય મિત્રો,
અત્યાર સુધી મીતિક્ષા.કોમ પર આપની સાથે મારી સ્વરચિત કૃતિઓ ઉપરાંત ગુજરાતી ગીતો, ગઝલો, કવિતા, પ્રાર્થના, ભજનો વગેરે વહેંચવા માટેનો સંનિષ્ઠ પ્રયાસ કર્યો છે. પરંતુ હવે કાર્યની વ્યસ્તતા ઉપરાંત સ્વર્ગારોહણ માટે વધુ સમયની જરૂરિયાત હોવાથી મીતિક્ષા.કોમ પર દરરોજ એક નવી કૃતિ આપવા માટેનો સમય ફાળવવાનું મુશ્કેલ બની રહ્યું છે. ઉતાવળમાં ગમે તેવી કૃતિ રજૂ કરવા કરતાં ગુણવત્તા જળવાય તે હેતુસર, જ્યાં સુધી સમયની મોકળાશ ન થાય ત્યાં સુધી દરરોજ એક નવી કૃતિને બદલે અઠવાડિયામાં બે થી ત્રણ નવી કૃતિ મૂકવા જરૂર પ્રયાસ કરીશ. આપનો પ્રેમ હંમેશની જેમ મળતો રહેશે એવી આશા છે. રસક્ષતિ બદલ દરગુજર કરશો.

Leave a Comment